Paketa e re fiskale, Rrapaj: Vështirësitë që e bëjnë të paaplikueshme

Paketa fiskale e vitit 2019 ka hyrë në fuqi prej daës 1 janar. Janë përjashtuar nga TVSH-ja shitja e makinerive bujqësore por nga ana tjetër zbatimi është i vështirë për shkak të moskoordinimit të institucioneve kompetente. Në lidhje me paketën e re fiskale, vështirësitë që kanë fermerët por edhe subjektet që furnizojnë fermerët ka folur edhe kryetari i Këshillit të Agrobiznesit Shqipar, Agim Rrapaj, në një intervistë për FAX News. Ai theksoi që ka disa mospërputhje midis shkrimit dhe intepretimit të ligjeve, kjo e bën më të vështirë zbatimin e tyre. Ai u shpreh se informimi, shqyrtimi i problemeve dhe diskutimi i tyre është thelbësor para marrjes së një vendimi.

Mund të na thoni arsyet se pse paketa fiskale nuk po arrin të jetë efektive?

Ky është një shqetësim real që ka lindur mbas ndryshimeve të bëra. Është për t’u vlerësuar heqja e TVSh-së për makineritë dhe mjetet bujqësore, pasi më parë funksiononte vetëm për fermerët që importonin drejtëpërdrejtë, ndërsa tani janë edhe të tjerë subjekte që mund të përfitojnë. Nga kjo pikëpamje menduam se do të hynte në fuqi ky vendim së bashku me paketën fiskale, por nuk ndodhi. U detyruam që t’i drejtoheshim parlamentit për të bërë një sqarim. Me Ministrinë e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural ishim në akordancë pasi ishte përcaktuar heqja e TVSH-së për ata që importonin makineri buqësore, por nga ana tjetër Drejtoria e Tatimeve dhe Drejtoria e Përgjithshme e Doganave do të kishte nxjerrë udhëzimin përkatës se si do të veprohej me stoqet, të cilat ishin blerë me TVSH dhe do të udhëzoheshin sesi do të shiteshin, me TVSH apo pa TVSH. Në një takim të disa ditëve më parë me Komsionin Parlamentar të Prodhimtarisë dhe Mjedisit, u bë edhe një ballafaqim edhe midis Ministrisë së Financave, dhe Ministrisë së Buqësisë dhe Zhvillimit Rural. Kuptuam që kishte një paqartësi, një moskoordinim dhe një interpretim ndryshe të vendimit. Ajo që konstatuam si pozitive te ligjvënësit, ishte se ata ishin të qartë për heqjen e TVSH-së për të gjitha mjetet dhe makineritë bujqësore, ndërsa në ligj është shkruar vetëm për makinat bujqësore. Ka një mospërputhje midis asaj që është shkruar nga ligjvëvësit dhe interpretimit që bëhët nga organet kompetente. Nga debati u arrit në konkluzionin që organet kompetente do të gjejnë të gjitha mundësitë që ligji lejon, dhe vullneti i ligjvënësit ishte i tillë që makineritë bujqësore dhe mjetet e përcaktuara sipas listës dhe vendimit të Këshillit të Ministrave, të kishin mundësi të zbatohej ky ligj edhe për fermerët që blinin makineri bujqësore. Këtu lindën disa probleme. Disa ishin të mendimit se ligji ka hyrë në fuqi dhe nuk lejohet të shitet me TVSH, po nuk u jepej zgjidhje problemit se ç’do të bëhej me TVSH-në që është paguar dhe kush do ta përballonte, ku u diskutua nëse do ishte përgjegjësi e vetë subjektit apo mund të rimbursohej. Për këtë nuk u gjet zgjidhje, u dha një mendim që do të blinin pa TVSH, vetëm fermerët të cilët janë të pajisur me NIPT, por ligji nuk paraqet një ndarje për fermerin me NIPT apo pa NIPT.

Dua të theksoj se Komisioni i Veprimtarive Prodhuese dhe Mjedisit veproi në një mënyrë mjaft operative, të saktë, duke caktuar një nga deputetet që të ndiqte problemin, i cili kreu takim me grupet e interesit ku u sqaruan të gjitha problematikat që u lanë pa zgjidhje dhe u vendos që të gjitha institucionet e ngarkuara në këtë proçes të raportojnë tek ai në ditët në vijim. Ne do të bëjmë përsëri një takim të fundit mbi këtë çështje.
Këto probleme lindën për shkak të mungesës së dialogut midis grupeve të interesit përpara se të shkruhej ligji, në të njëjtën kohë edhe mosinformimi siç duhet nga ata që e shkruajnë ligjin. U luajt me termat makineri bujqësore dhe mjete bujqësire. Në terminolologjnë e përgjithshme fermeri nuk e bën këtë ndarje. Është e nevojshme që para se të vendoset një ligj duhet diskutuar mbi problemet. Edhe tani nuk është vonë, ne shpresojmë të zgjidhet dhe fermerët mund të përfitojnë nga lehtësirat e paketës fiskale.

Në diskutimet e bëra nga deputetët u tha se pajisjet bujqësore t’u shiten pa TVSH fermerëve të pajisur me NIPT për të pasur një formalizim të tregut. Pse fermerët nuk munden të kenë një NIPT?

Ne si KASH, kemi mbështetur fort formalizimin e bujqësisë, pasi besojmë që vetëm fermerët e formalizuar do të mund të realizojnë një bujqësi intensive, efiçente dhe një bujqësi të së ardhmes. Pse fermerët nuk e marrin NIPT-in? Kjo për disa arsye, ku e para është që ka një proçedurë që shumë nga fermerët nuk e kanë mundësinë ta ndjekin. Duhen përgatitur një sërë dokumentash, si çertifikata e pronësisë, dokumenti mbi veprimtarinë dhe mjaft dokumentash të tjera që garantojnë shlyerjen e detyrimeve nga fermeri. Nuk është një proçes i vështirë, por jo të gjithë kanë mundësinë për ta realizuar.
Problemi i dytë është veprimatria sezonale, apo që fermerët prodhojnë për vetëkonsum dhe nuk kanë teprica për të shitur, këtyre nuk u intereson pajisja me NIPT.
Elementi tjetër ka të bëjë me moshën e fermerit. Një pjesë e fermerëve kanë dalë në pension dhe pajisja me NIPT shoqërohet me heqjen e pensionit .
Shumë nga fermerët që marrin NIPT-in ngarkohen me shumë taksa që ata mendojnë që nuk mund t’i përballojnë. Aktualisht ata nuk po e ndjejnë leverdinë që ka NIPT-i, kjo është puna që duhet të bëjnë institucionet publike, të bindin fermerët mbi avantazhet e marrjes së NIPT-it. Kjo nuk mund të bëhet me forcë, ndaj duhet bërë në forma të tjera. Ne kemi propozuar disa mënyra të tjera të formalizimit, kryesorja është krijimi i Shoqërive të Bashkëpunimit Bujqësor. Fermerët mund të bashkohen dhe të kenë një NIPT, kjo është mënyra më e mirë për të zgjidhur problemin.

A është pranuar ky sugjerim i juaji?

Ne bëmë një takim me ministrin Çuçi dhe i shtruam disa nga problemet, ai na la një takim të dytë. Duhet të gjejmë leverdinë reciproke për pajisjen me NIPT. Nëse fermeri nuk humbet asgjë nga mospajisja me NIPT, ai nuk ka interes. Ky është një problem që zgjidhet me dialog midis përfaqësuesve të fermerëve dhe institucioneve publike. Ne po punojmë fort që koncepti i formalizimit të futet dhe të bëhet i pranueshëm nga të gjithë fermerët.

Cilat janë disa nga sfidat që i lindin fermerit në lidhje me paketën e re fiskale?

Problem më vete është ndryshimi i shpeshtë i paketës fiskale, duhen paraprirë efektet negative që ajo mund të ketë. Heqja e TVSH-së së inputeve bujqësore ishte pozitive, pasi ul koston, por kjo u kombinua me uljen e rimbursimit TVSH-së për prodhimet vendase me 6% . 
Ky mbetet një problem pa zgjidhje, produkti vendas do ngelet pa u shitur, fermerët nuk do të punojnë tokën dhe në të njëjtën kohë dhe gjithë pasojat do t’i përballojnë ata që e bënë këtë masë të pa studiuar dhe pa u konsultuar.

Mund të themi se kjo masë është bërë për të rritur importin, pasi çmimet e importit shpesh po konkurojnë ato vendase?

Ju mund të dyshoni, por pa pasur prova nuk mund të flas. Eksportuesit dhe importuest janë inteligjentë dhe do të veprojnë në bazë të fitimit që mund të kenë. Këtu do të përmendja fjalët e një prodhuesi të rëndësishëm të rrushit i cili u shpreh se nuk i interesonte më të merrej me vreshtin e tij por të importonte. Rimbursimi me 6% nuk ka funksionuar, problemet që lindën nuk duhet të çonin në këtë masë ekstreme. Ne kur marrim një vendim duhet bërë një analizë e thelllë, për të parë shkaqet dhe pasojat e mundshme.

Çmimet e larta të fruta – perimeve në treg, Rrapaj: Ka ndikuar kostoja e lartë e prodhimit dhe mungesa e organizimit të fermerëve.

Prej më shumë se dy muaj qytetarët janë përballur me një rritje të produkteve bujqësore në tregje duke bërë që shpenzimet e tyre për frutat dhe perimet të jenë më të larta.

Sipas kryetarit të Këshillit të Agrobiznesit Shqiptar rritja e çnimeve ka ardhur si pasojë e rritjes së kostos së prodhimit dhe mungesës së organizimit të fermerëve.

Rrapaj: “Fermerët tanë e kanë të vështirë që të lidhin kontrata afatgjata me grumbulluesit dhe ata që shesin produkte. Fundi i vitit 2018 dhe fillimi i vitit 2019 ka ardhur me një mungesë pridhimi në treg. Çmimi në ekonominë e tregut përcaktohet nga kërkesa dhe oferta. Kostua e pridhimit vendas është e madhe. “

Ulja e rimbursimit të TVSH-së në 6% sipas kryetarit të KASH, do të sjellë pasoja serioze për fermerët. Ai u shpreh:

Rimbursimi me 6% nuk ka funksionuar as në qeverinë e mëparëshme, është e provuar. Grumbulluesit të cilët më parë ishin të interesuar për formalizimin e fermerit tashmë nuk janë më, pasi janë drejtuar drejt importit pasi ky 14%- sh u ngelet zbuluar.

Çmimet e ushqimeve në të gjithë botën janë rritur gjatë muajit Janar, nxitur nga rritja e çmimeve të produkteve bulmetore dhe vajrave bimore e sheqerit, sipas agjencisë së ushqimit të Kombeve të Bashkuara.
Organizata e Ushqimit dhe Bujqësisë (FAO), tregoi në indeksin e çmimit të ushqimit, që mat ndryshimet mujore për një shportë të drithërave, produkteve bulmetore, mishit dhe sheqerit, se ka pasur një rritje në 164.8 pikë, nga 161.8 që rezultoi në Dhjetor. Indeksi i produkteve bulmetore u rrit me 7.2% nga Dhjetori.

Sipas Organizatës, furnizimet e limituara të eksportit nga Europa, shkaktuar nga kërkesa e fortë e brendshme, ka sjellë këtë rritje. Indeksi i vajrave bimorë u rrit me 4.3% nga muaji i kaluar , ndërsa indeksi i çmimit të drithërave pati rritje me 1.3%. Çmimet e mishit në të gjithë botën kanë mbetur gjerësisht të pandryshuara. Organizata rriti projeksionet për prodhimin botëror të drithërave për 2018-ën në 2.611 milionë ton.

“Rritja e projeksioneve është lidhur kryesisht nga rritjet në Europë, ku moti përfitues ka ngritur perspektivën e të korrave”- deklaroi FAO.